Smiljan Radić Clarke laureatem Nagrody Pritzkera 2026!

Nagroda Pritzkera 2026 trafiła do Smiljana Radicia Clarke'a – chilijskiego architekta, którego twórczość wymyka się typowym schematom współczesnego projektowania. To jedno z najważniejszych wyróżnień w świecie architektury, często określane mianem „architektonicznego Nobla".

Zdj. Ardfern, CC Attribution-Share Alike 3.0 Unported

 

Kim jest laureat Nagrody Pritzkera 2026?

Smiljan Radić Clarke urodził się w 1965 roku w Santiago w Chile – i właśnie tam prowadzi swoją pracownię od 1995 roku. Studiował architekturę na Pontificia Universidad Católica de Chile, a następnie odbył studia historyczne w Wenecji, co ukształtowało jego szerokie spojrzenie na projektowanie.

Zamiast spektakularnych form i technologicznego przepychu, Radić stawia na:

• surowość i poetykę materiału – kamień, beton, drewno, tkanina i włókno szklane łączone w nieoczywisty sposób
• silny dialog z miejscem – każdy projekt traktuje jako odrębne badanie kontekstu i kultury
• eksperyment z konstrukcją i światłem – półprzezroczyste powłoki, gra cienia i formy
• kruchość jako wartość – budynki sprawiają wrażenie tymczasowych, choć stoją za nimi zaawansowane rozwiązania inżynieryjne

Jego pracownia celowo pozostaje kameralna. Radić świadomie odrzuca pojęcie „rozpoznawalnego stylu" i nigdy nie projektuje tak samo dwa razy.

Zdj. Tomáš Znamenáček, CC Attribution-Share Alike 4.0 International

Najważniejsze realizacje architekta

Wśród najbardziej znanych projektów laureata znajdują się m.in.:

• Serpentine Gallery Pavilion (Londyn, 2014) – 170-metrowa konstrukcja z włókna szklanego przypominająca półprzezroczystą skorupę spoczywającą na ogromnych kamieniach; po wystawie przeniesiona do ogrodu galerii Hauser & Wirth w Somerset
• Teatro Regional del Biobío (Concepción, 2018) – nowoczesne centrum kultury z półprzezroczystą elewacją, która łączy funkcje akustyczne z grą naturalnego światła
• Restaurant Mestizo (Santiago, 2006) – dach oparty na żelbetowych belkach spoczywających na wielkich głazach wydobytych z pobliskiego kamieniołomu – surowy materiał staje się tu elementem narracji
• NAVE (Santiago) – adaptacja zniszczonej kamienicy z początku XX w. na centrum sztuk performatywnych, przykryte półprzezroczystą poliwęglanową powłoką
•  

To właśnie takie realizacje przyniosły mu międzynarodowe uznanie i uzasadniły decyzję jury.

Uzasadnienie jury Nagrody Pritzkera

Jury podkreśliło, że Radić tworzy architekturę cichą, ale niezwykle znaczącą. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na:

• umiejętność tworzenia przestrzeni sprzyjających refleksji i skupieniu
• odwagę w eksperymentowaniu z formą, materiałem i skalą
• konsekwentne traktowanie kruchości jako warunku ludzkiego doświadczenia – nie słabości, lecz wartości

Jego projekty nie dominują otoczenia – dialogują z nim. W czasach nadmiaru form i bodźców wizualnych to wyjątkowe podejście.

 

Chile ponownie na architektonicznej mapie świata

Radić jest drugim architektem z Chile uhonorowanym Pritzkerem – pierwszym był Alejandro Aravena w 2016 roku. To dowód na rosnące znaczenie Ameryki Południowej na globalnej scenie architektonicznej i wzrastające zainteresowanie projektowaniem zakorzenionym w lokalnym kontekście i tradycji.

 

Czym jest Nagroda Pritzkera?

Nagroda Pritzkera została ustanowiona w 1979 roku i co roku trafia do żyjącego architekta, którego twórczość ma istotny wpływ na rozwój architektury. Wśród poprzednich laureatów znajdują się takie nazwiska jak:

• Zaha Hadid
• Frank Gehry
• Tadao Ando
• Renzo Piano

Laureat otrzymuje 100 000 dolarów oraz brązowy medal. Nagroda uchodzi za najwyższe możliwe wyróżnienie w tej dziedzinie.